Kabir ziyareti ve kabristanlıkta Kur’an-ı Kerim okumak:

            İmâm-ı Azam Ebu Hanife’nin kavline göre kabir ziyaretinde beis yoktur.imâm-ı Muhammed’in kavlinin zahiri, kadınlarının ziyaretinin caiz olmasını da iktiza eder. Çünkü kabir ziyareti hususunda ruhsat erkeklere tahsis edilmemiştir. Eşribe isimli kitapta şöyle demiştir “Fukaha kadınların kabir ziyareti hakkında ihtilaf ettiler. Şemsüleimme Serahsi “Esah olan kadınların kabir ziyaretinde beis olmamasıdır” dedi. Tehzip isimli kitapta ise “Kabir ziyareti müstehaptıtr. Ziyaretin keyfiyeti (şekli) ise : ölen zatın sağlığında uzaklık yakınlık cihetinden nasıl ziyaret edebiliyordu ise öldükten sonra mezarını öylece ziyaret edebilir” dedi. Hizanetülfetâvi’de de böyledir. Kabirlere basmaksızın kabir ziyareti yapmak erkekler ve kadınlar için menduptur. Bazıları kadınlara haram olur dedi. Esah olan ise hem erkekler hem kadınlar için ruhsatın sabit olmasıdır. Böyle olunca erkeklere mendıp olduğu gibi kadınlara da menduptur.[1] Kabir nasıl ziyaret edilir? Kabir ziyareti yapmak isteyen kişi evinde iki rekat namaz kılıp sevabını (ziyaret edeceği) meyyite bağışlaması müstehaptır. Her rekatta bir Fatiha bir Ayetülkürsi ve üç İhlas okur. cenab-ı Hak o meyyitin kabrine bir nur gönderir namazı kılana da çok sevap ihsan eder. Bundan kabre gitmek üzere yola çıkar. Yolda malayani ile meşgul olmaz. Kabre varınca ayakkabılarını çıkarıp kıbleye arkası dönük olduğu halde meyyitin yüzüne karşı durur ve  “ïÜÇë bä2? åß bäîÜÇ â5ŽÛa “áØÛ bäÛ éÜÛ?1Ìí ?ìjÔÛa 3çabí  áØîÜÇ â5ŽÛaåîzÛbÛa éÜÛa?bjÇ – Ey kabirler ehli Allâh’ın selâmı üzerinize olsun. Allâh bizi de sizi de bağışlasın. Siz bizden önce gelip geçtiniz bizde sizin izindeyiz” der. Garaip’te de böyledir. Dua etmek istediği zaman ayağa kalkıp yüzünü kıbleye döndürür. Hizanetülfetavi’de de böyledir. Ziyaret ettiği şehit olursa “bà2 áØîÜÇ â5 ?a?ÛaójÔÇ áÈäÏ ám?j [2] - Sabrınız  sebebiyle Allâh’ın selâmı üzerinize olsun son yurt (ahiret yurdu) ne güzeldir” ayetiyle selâm verir. Şayet Müslüman ve kafir kabirleri karışık ise o zaman ô?èÛa Éjma åß ïÜÇ â5ŽÛa  “Allâh’ın selâmı hidayete tabi olanlar üzerine mani olsun ” der.Sonra Fatiha süresini, Ayetülkürsi, Z,ilzal ve Tekasur sürelerini okur. Garaip’te de böyledir. Şeyhulislâm Ebu Bekr  Muhammed bin Fadl’dan şöyle hikaye olundu : Kabrisatanda Klur’an-ı Kerim cehr etmeyip gizli okursa mekruh olmaz. Bunda beis yoktur. Eğer cehri okursa mekruh olr. Gizli okuduğu zaman bütün Kur’an-ı Kerim’i hatmetse yine beis yoktur. Ebu İshak Hafız, hocası olan Ebu Bekr Muhammed bin İbrahim’in “Mezarlıkta Mülk süresini ister cehri ister gizli olsun okumakta beis yoktur. Fakat bunu haricinde diğer süreler okunmaz” dediğini hikaye etti. Cehri ile gizli arasını tefrik etmedi. Zehire’de de böyledir. Kabristanlıkta Kur’an okurken Kur’an-ı Kerim sesine aşına olmak isterse (sesli) okur. eğer bunu kastetmezse Allâh-ü teala, nasıl okursa okusun onun okuduğu Kur’an sesini duyar. Fetavikazıhân’da da böyledir.[3] Sünnet olan kabir  ziyareti, peygamber efendimiz yaptığı gibi ayakta yapıp dua etmektir.  Kabir ziyareti yapan  kimse için yasin süresini okumak müstehap olur. çünkü Enes (ra), peygamber efendimizin “Kim kabristanlığa dahil olursa yasin süresini okusun. (ve o mevtaya hediye etsin)  Cenab-ı Allah o gün onların azabını hafifletir. Okuyan için de kabristanlıktaki ölülerin sayısınca sevap  ihsan eder.” buyurduğunu rivayet  etmiştir. Hz. Ali (ra) efendimizden rivayet olundu ki; Resulüllah (sav)efendimiz “Kim kabristanlığa uğrar ve orada on bir defa İhlas-ı şerif okuyup ölülere hediye ederse ölülerin adedince ecir ve sevap verilir.” buyurdu.[4]                                                                                     

            Mişkât şerhinde “Ziyaret anında kabre yakın olmak ve onu hayatında ziyaret edenler oturarak veya ayakta nasıl ziyaret ediyorsa yine öyle oturarak  veya ayakta ziyaret eder.” denilmektedir.  Kuhistani’de de “O kişiyi hayatında ziyaret ettiği gibi yakınında veya uzağında yüzü hizasında ayakta durur.”dedi. Sirac’da “Definden sonra kabir üzerine süre-i Bakara’nın evvelini ve sonunu okumak müstehaptır.” denilmektedir.[5]  Ebu Bekir Bin Said’in “Kabir ziyaretinde İhlas süresini yedi defa okumak müstehaptır.”dediği rivayet olundu. Şayet İhlas süresini on defa okursa o daha güzel olur.[6]

            Hülasa kabir ziyareti yapan kişi orada bir fatiha onbir ihlas okuyup bağışlar. Dilerse ihlaslardan önce süre-i bakaranın evveli yani Elif Lam Mim’den müflihun’a kadar, ayet-el kürsi, amenerresülü  yasin-i şerif, mülk süresi ve tekasür süresini de okur. çünkü bunların okunması hakkında da  hadisi şerif varit olmuştur.[7]  Başka süre ve ayetleri okumasında da bir mahzur yoktur.

            Kıraat için kabrin üzerine oturmak muhtar kavilde mekruh değildir. Lâkin okumak niyeti olmaksızın kabrin üzerine oturmak, ayak ile basmak ve kabir üzerinde uyumak (tenzihen) mekruhtur.[8]  Yaş olduğu müddetçe kabristanlıktaki otları ve ağaçları kesmek de mekruhtur. Çünkü onlar  Allâh-ü Teala’yı zikretmeleri sebebi ile ölüye arkadaş olur ve rahmet nüzulüne sebep olur. ot ve ağaçlardan kurumuş olanları kesmekte beis yoktur.[9] Cenaze defnedildikten sonra sahiplerinin meyyit için yedinci gününe kadar sadaka vermeleri âdaptandır. Fakir olup ta sadaka vermeye kudreti yoksa iki rekat namaz kılmalı her rekatta fatihadan sonra bir ayet-el kürsi ve on tekasür okumalı, selâmdan sonra “Allah’ım bunun sevabını fülan kişinin kabrine vasıl eyle. (ulaştır)” der.[10]  Cenaze evinde üç gün içinde ziyafet mubah değildir. Eğer yapılırsa ondan yemekte beis yoktur. Hizanetülmüftin’de de böyledir.[11] 

            Kabir ne zaman ziyaret edilir? Kabir her zaman ziyaret edilir. Fakat haftanın dört gününde ziyaret efdaldir. Bu günler Pazartesi, Perşembe Cuma ve Cumartesidir. Cuma namazından sonra güzel olur. Cumartesi günü ise güneş doğana kadar güzeldir. Beraet gecesi gibi mübarek gece ve günlerde de kabir ziyareti yapılır. Üzerine bastığı kabirlerin içindekilere hediye etmek niyetiyle Kur’aı Kerim okuyup kabristanlıktan geçmekte beis yoktur. Siraciye’de de böyledir.



[1] Merakilfelah  [2] Ra’d Süresi  Ayet : 24  [3] Fetavilhindiye  C.5  S.350 [4] Merakılfelâh

[5] Tahtavi    S.513   [6] Fetavilhndiye  C.5  S.350

[7] Reddülmuhtar  C.2  S.243    Lübab şerhinden naklen

[8] Tahtavi  [9] Merakilfelâh 

[10] Mecmeuladap  - Miftahucihan’dan naklen

[11] Fetavilhindiye   C.5   S.344